Lebesgue積分講義ノート

9.6. \calL^1L^1 の空間構造🔗

ここまでに示した性質は,\calL^1(X)L^1(X) が単なる集合ではなく, 線形構造,順序構造,大きさを測る構造をもつことを意味している.

Proposition9.6.1
used by 0L∃∀N

\calL^1L^1 の構造. 次が成り立つ.

  • \calL^1(X) は実ベクトル空間であり,写像 f\mapsto \int_X f\,d\mu\calL^1(X) 上の線形写像である.

  • \|f\|_1:=\int_X |f|\,d\mu とおくと,これは \calL^1(X) 上の半ノルムである. すなわち \|cf\|_1=|c|\,\|f\|_1\|f+g\|_1\le \|f\|_1+\|g\|_1 が成り立つ. また \|f\|_1=0 であることと f=0 a.e. on X であることは同値である.

  • L^1(X)=\calL^1(X)/{\sim} 上では

\|[f]\|_1:=\int_X |f|\,d\mu

によってノルムが定まる.したがって L^1(X) はノルム空間である.

  • \calL^1(X) は点ごとの順序に関してベクトル束(Riesz空間)である. つまり f,g\in\calL^1(X) なら f\vee g:=\max(f,g)f\wedge g:=\min(f,g)|f|\calL^1(X) に属する. さらに,h\in M(X;\RR)|h|\le |f| a.e. on X を満たし,f\in\calL^1(X) ならば h\in\calL^1(X) である.

  • L^1(X) には [f]\le [g] \iff f\le g a.e. on X によって順序が定まり, この順序に関して L^1(X) もベクトル束である. さらに |[f]|\le |[g]| なら \|[f]\|_1\le \|[g]\|_1 であり,ノルムは順序と両立している.

Lean code for Proposition9.6.17 declarations
  • abbrevdefined in NoteKsk/Defs.lean
    complete
    abbrev NoteKsk.L1Space.{u_1} (α : Type u_1) [MeasurableSpace α]
      (μ : MeasureTheory.Measure α) : Type u_1
    abbrev NoteKsk.L1Space.{u_1} (α : Type u_1)
      [MeasurableSpace α]
      (μ : MeasureTheory.Measure α) : Type u_1
    abbrev L1Space (α : Type*) [MeasurableSpace α] (μ : Measure α) : Type _ :=
      α →₁[μ] ℝ
    The `L¹` space as mathlib's space of a.e.-equivalence classes of integrable functions. 
  • theoremdefined in NoteKsk/«09lintegral-prop».lean
    complete
    theorem NoteKsk.Chapter09.integrable_add_real.{u_1} {α : Type u_1}
      [MeasurableSpace α] {μ : MeasureTheory.Measure α} {f g : α  }
      (hf : MeasureTheory.Integrable f μ)
      (hg : MeasureTheory.Integrable g μ) :
      MeasureTheory.Integrable (fun x  f x + g x) μ
    theorem NoteKsk.Chapter09.integrable_add_real.{u_1}
      {α : Type u_1} [MeasurableSpace α]
      {μ : MeasureTheory.Measure α}
      {f g : α  }
      (hf : MeasureTheory.Integrable f μ)
      (hg : MeasureTheory.Integrable g μ) :
      MeasureTheory.Integrable
        (fun x  f x + g x) μ
  • theoremdefined in NoteKsk/«09lintegral-prop».lean
    complete
    theorem NoteKsk.Chapter09.integral_add_real.{u_1} {α : Type u_1}
      [MeasurableSpace α] {μ : MeasureTheory.Measure α} {f g : α  }
      (hf : MeasureTheory.Integrable f μ)
      (hg : MeasureTheory.Integrable g μ) :
       (x : α), f x + g x μ =  (x : α), f x μ +  (x : α), g x μ
    theorem NoteKsk.Chapter09.integral_add_real.{u_1}
      {α : Type u_1} [MeasurableSpace α]
      {μ : MeasureTheory.Measure α}
      {f g : α  }
      (hf : MeasureTheory.Integrable f μ)
      (hg : MeasureTheory.Integrable g μ) :
       (x : α), f x + g x μ =
         (x : α), f x μ +  (x : α), g x μ
  • theoremdefined in NoteKsk/«09lintegral-prop».lean
    complete
    theorem NoteKsk.Chapter09.integral_smul.{u_1, u_2} {α : Type u_1}
      [MeasurableSpace α] {μ : MeasureTheory.Measure α} {E : Type u_2}
      [NormedAddCommGroup E] [NormedSpace  E] (c : ) (f : α  E) :
       (x : α), c  f x μ = c   (x : α), f x μ
    theorem NoteKsk.Chapter09.integral_smul.{u_1, u_2}
      {α : Type u_1} [MeasurableSpace α]
      {μ : MeasureTheory.Measure α}
      {E : Type u_2} [NormedAddCommGroup E]
      [NormedSpace  E] (c : ) (f : α  E) :
       (x : α), c  f x μ =
        c   (x : α), f x μ
  • theoremdefined in NoteKsk/«09lintegral-prop».lean
    complete
    theorem NoteKsk.Chapter09.integral_abs_eq_zero_iff_ae_eq_zero.{u_1}
      {α : Type u_1} [MeasurableSpace α] {μ : MeasureTheory.Measure α}
      {f : α  } (hf : MeasureTheory.Integrable f μ) :
       (x : α), |f x| μ = 0  f =ᵐ[μ] 0
    theorem NoteKsk.Chapter09.integral_abs_eq_zero_iff_ae_eq_zero.{u_1}
      {α : Type u_1} [MeasurableSpace α]
      {μ : MeasureTheory.Measure α}
      {f : α  }
      (hf : MeasureTheory.Integrable f μ) :
       (x : α), |f x| μ = 0  f =ᵐ[μ] 0
  • theoremdefined in NoteKsk/«09lintegral-prop».lean
    complete
    theorem NoteKsk.Chapter09.integrable_of_ae_abs_le_const.{u_1} {α : Type u_1}
      [MeasurableSpace α] {μ : MeasureTheory.Measure α}
      [MeasureTheory.IsFiniteMeasure μ] {f : α  }
      (hf : MeasureTheory.AEStronglyMeasurable f μ) {M : }
      (hM : ∀ᵐ (x : α) μ, |f x|  M) : MeasureTheory.Integrable f μ
    theorem NoteKsk.Chapter09.integrable_of_ae_abs_le_const.{u_1}
      {α : Type u_1} [MeasurableSpace α]
      {μ : MeasureTheory.Measure α}
      [MeasureTheory.IsFiniteMeasure μ]
      {f : α  }
      (hf :
        MeasureTheory.AEStronglyMeasurable f
          μ)
      {M : }
      (hM : ∀ᵐ (x : α) μ, |f x|  M) :
      MeasureTheory.Integrable f μ
  • theoremdefined in NoteKsk/«09lintegral-prop».lean
    complete
    theorem NoteKsk.Chapter09.abs_integral_le_const_mul_measure.{u_1} {α : Type u_1}
      [MeasurableSpace α] {μ : MeasureTheory.Measure α}
      [MeasureTheory.IsFiniteMeasure μ] {f : α  }
      (hf : MeasureTheory.AEStronglyMeasurable f μ) {M : }
      (hM : ∀ᵐ (x : α) μ, |f x|  M) :
      | (x : α), f x μ|  M * μ.real Set.univ
    theorem NoteKsk.Chapter09.abs_integral_le_const_mul_measure.{u_1}
      {α : Type u_1} [MeasurableSpace α]
      {μ : MeasureTheory.Measure α}
      [MeasureTheory.IsFiniteMeasure μ]
      {f : α  }
      (hf :
        MeasureTheory.AEStronglyMeasurable f
          μ)
      {M : }
      (hM : ∀ᵐ (x : α) μ, |f x|  M) :
      | (x : α), f x μ| 
        M * μ.real Set.univ
Proof for Proposition 9.6.1
uses 0

(1) は斉次性と加法性から従う. (2) の斉次性は |cf|=|c|\,|f| から従い,三角不等式は |f+g|\le |f|+|g| と積分の単調性・加法性から従う. また \|f\|_1=0 の判定はProposition 9.3.4である.

(3) について,\calL^1(X) の和とスカラー倍は a.e. 同値関係と両立するので,L^1(X) は実ベクトル空間である. また f=g a.e. なら |f|=|g| a.e. であるから,\|[f]\|_1 は代表元の取り方に依らない. さらに (2) より \|[f]\|_1=0 なら f=0 a.e. であり,これは L^1(X) の元として [f]=0 であることを意味する.

(4) について,f\vee gf\wedge g

f\vee g=\frac{f+g+|f-g|}{2},\qquad f\wedge g=\frac{f+g-|f-g|}{2}

と書けるので,\calL^1(X) に属する. また |h|\le |f| a.e. なら Corollary 8.4.5 より h\in\calL^1(X) である.

(5) は,a.e. に一致する代表元に取り替えても大小関係,和,スカラー倍,\vee,\wedge が a.e. の意味で変わらないことから従う. また |[f]|\le |[g]| なら |f|\le |g| a.e. なので,積分の単調性より \|[f]\|_1\le \|[g]\|_1 である.

Remark. \calL^1(X) 上の \|\cdot\|_1 は,関数を点ごとに区別する限りノルムではなく半ノルムである. 零でない関数でも,零集合上にだけ値をもつなら \|f\|_1=0 になりうるからである. このため関数解析では,a.e. に等しい関数を同一視した L^1(X) を使う. 後で Riesz--Fischer の定理を示すと,このノルム空間 L^1(X) は完備であり,Banach空間になる. さらに順序構造も保たれるので,後の言葉では L^1(X) はBanach束の典型例である.